Felietony
Stefan Witkowski Pӣ WIEKU

     Rok 1955 jak nigdy zaowocowa licznymi imprezami szachowymi. W kilku miaem przyjemno uczestniczy. Sdz, e warto przypomnie te wydarzenia. W kraju ycie toczyo si normalnym rytmem. Mistrzyni Polski zostaa Krystyna Houj (ze wietnym rezultatem 11,5 z 14 partii). I by to ju czwarty tytu dziewiciokrotnej zwyciczyni. Warto zwrci uwag, e po raz trzeci z rzdu wicemistrzyni zostaa Halina Szpakowska z Tczewa, ktra ten wynik powtrzya jeszcze w 1959 r.
     Wrd panw triumfowa Jzef Gromek przed Romanem Dworzyskim. Zwycizca czterech poprzednich finaw Bogdan liwa zaj dopiero dziewite miejsce, co byo wielk niespodziank.
     Druynowe mistrzostwa Polski stayy pod znakiem dominacji druyn akademickich: 1.AZS Gliwice 2.AZS Warszawa 3.Start Katowice 4.AZS Wrocaw... C, czasy prawdziwie amatorskiego sportu ju nie wrc!
     Dla mnie 1955 r. by wielce znaczcy, gdy z racji wysokiej pozycji zajmowanej w kraju (I - II miejscu w finale mistrzostw Polski w 1954 r.) po raz pierwszy miaem moliwo zmierzenia si z utytuowanymi zawodnikami zagranicznymi. Ju w styczniu tego roku gralimy czwrmecz w Pradze, osigajc nastpujce wyniki: z Wgrami 3:5 i 1,5:6,5, z Czechosowacj "A" 3:5 i 3,5:4,5 oraz z Czechosowacj "B" 4,5:3,5 i 5:3. Wystpowaem na drugiej szachownicy i w partiach ze znakomitymi arcymistrzami: Barcza i Pachmanem wstydu nie przyniosem, cho przekonaem si, e do ich klasy wiele mi brakuje. Sw pierwsz w yciu parti z arcymistrzem zakoczyem remisowo.

S. Witkowski - G. Barcza [C63]
Praga (r. 3), 27.01.1955
1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 f5 4.Sc3 Sf6 5.exf5 Gc5 6.He2 He7 7.Gxc6 dxc6 8.Hxe5 Gxf2+ 9.Ke2 Hxe5+ 10.Sxe5 Gd4 11.Sf3 Gxc3 12.bxc3 Gxf5 13.d3 Gg4 14.Wf1 0-0 15.Gg5 Sd5 16.c4 Sf4+ 17.Gxf4 Wxf4 18.Ke3 Waf8 19.Sd2 Wxf1 20.Wxf1 Wxf1 21.Sxf1 Kf7

Witkowski-Barcza

22.Kf4 Ge2 23.Se3 Kf6 24.g4 g6 25.h3 h5 26.g5+ Ke6 27.Kg3 h4+ 28.Kxh4 Ke5 29.Kg3 b5 30.cxb5 cxb5 31.h4 a5 32.Sg4+ Kf5 33.Se3+ Ke5 34.Sg4+ Kf5 35.Sf6 c6 36.a3 b4 37.axb4 axb4 38.Kf2 Gd1 39.Ke3 Gxc2 40.Kd2 Gb3 41.d4 Ge6 42.Ke3 Ga2 43.Kd3 Kf4 44.Sd7 Gd5 45.Se5 Kf5 46.Sd7 Ga2 47.Sb8 Gd5 48.Sd7 Kg4 49.Se5+ Kh5 50.Kc2 1/2.
Mogo nastpi: 50...K:h4 51.S:g6+ K:g5 52.Sd7 Kf4 53.S:c6 G:c6 54.Kb3 i 55.K:b4 z remisem.

     Kierownikiem naszej ekipy by p. Rolnik, chyba wspczesny prezes PZSzach, ktry podczas turnieju wlepi trzy nagany: Dworzyskiemu i mnie, gdy zamiast przygotowywa si do meczu siedzielimy w kawiarni z praankami (!), oraz Gawlikowskiemu za wymiewanie si z czeskiego jzyka (!). Chodzio o to, e Stasiu mia si zamawiajc brambory (kartofle).
     W kocu marca nadeszo z Francji zaproszenie na Akademickie Mistrzostwa wiata. Zwizek wykona rutynowe czynnoci, to znaczy zwrci si do GKKF i ZG AZS o zgod na udzia i jego dofinansowanie, oczywicie otrzymujc odpowied odmown. Wszak - poza olimpiad w Helsinkach - adna polska ekipa szachistw nie wyjechaa na Zachd po 1945 roku.
     Gdzie na dwa tygodnie przed Imprez, gdy sprawa byaa relacjonowana na zebraniu Zarzdu PZSzach, niespodziewanie dla wszystkich Jerzy Aramowski z Wrocawia owiadczy, e sprbuje zaatwi wyjazd pod warunkiem, e znajdzie si w ekipie w charakterze zawodnika. Wygldao to na niemoliwe do zrealizowania, wic pro forma otrzyma zgod. Mino kilka dni i Jerzy z triumfem zakomunikowa, i jedziemy! W kilka dni wyrobiono paszporty dla zawodnikw (czekao si wtedy na to trzy miesice!). cignito z pfinaw dwch zawodnikw i ruszylimy w skadzie: Witkowski, Brzzka, Szymaski, Aramowski, a kierownikiem ekipy by Eligiusz Lasota, pniejszy redaktor "Po prostu".
     Pomin perypetie podry, w kadym razie na sal turniejow w Lyonie wkroczylimy, ku zdumieniu organizatorw, prosto z pocigu, podczas rozgrywania drugiej rundy. Pocztkowo nie chciano sysze o naszym udziale, gdy i tak co drugi dzie rozgrywano podwjne rundy, w kocu jednak dopuszczono tak moliwo pod trzema warunkami: uoenia przez nas moliwego do przyjcia nowego kalendarza rozgrywek, jednomylnej zgody kapitanw druyn na nasz udzia, zgody przewodniczcego FIDE Folke Rogarda.
     Pamitam, e przez ca noc siedzielimy z Aramowskim nad opracowaniem kalendarza gier i rano stanlimy do pierwszego boju z kapitanami druyn. Wygosiem arliwy apel do zgromadzonych, po czym sdzia gwny Jarosaw Sajtar przystpi do losowania. Ku naszemu zaskoczeniu kapitanowie reprezentacji z krajw uwaanych za imperialistyczne jednomylnie, z umiechem gosowali "oui" i byo to pierwsze sowo po francusku, jakie zapamitaem. Zawitaa nadzieja, gdy pozostao tylko dwch kapitanw: Czechosowacji i Wgier, a wic przyjaci. Niestety Czech przeprosi Polakw owiadczajc, i poszanowanie dla przepisw nie pozwala mu gosowa "za", a Wgier podtrzyma zdanie kolegi. Z uwagi na du liczb popierajcych nas gosw dano nam jednak godzin na przekonanie Czechw i Wgrw.
     Tu byskawicznie zadziaa Lasota. Telefonicznie wezwa na pomoc polskiego konsula w Lyonie, ktry by na miejscu ju po kilkunastu minutach. Odby "msk" rozmow z kierownictwem negujcym udzia naszej ekipy, po czym ci szybciutko zmienili zdanie. W tej sytuacji telefoniczna zgoda prezydenta FIDE bya ju tylko formalnoci. Moglimy przystpi do gry.
     Nasz wystp w Lyonie by taki sobie, ani zy ani dobry. Zajlimy sidme miejsce wrd 13 druyn, a wszyscy osignlimy rezultaty w granicach przyzwoitoci. Nie odbiega od poziomu Aramowski (mia tytu kandydata), ktry przed rozpoczciem kadej partii yka jakie tajemnicze piguki. Pomagao; uoylimy nawet aforyzm: wygrywa spka, Aramowski i piguka. Turniej wygraa zdecydowanie druyna ZSRR majca w skadzie Spasskiego (pretendenta z roku 1956) i Tajmanowa (pretendent z roku 1953), a o drugie walczyli Bugarzy, Wgrzy i Jugosowianie.
     Ci pierwsi zdobywali wicemistrzostwo pod warunkiem wygrania z nami "do zera". Mieli bardzo silny, niemal "olimpijski" skad i prowadzili ju 3:0. Jedynie ja na pierwszej szachownicy opieraem si Padewskiemu. Doszo do pozycji przedstawionej na diagramie.

N. Padewski - S. Witkowski
Student Olympiad, Lyon 1955

Padewski-Witkowski

(W artykule wiea e1 ustawiona by na f1, co skorygowalimy w trakcie analizy - Vistula)
Mimo piona wicej czarne s w trudnej sytuacji, np. 1...Wxb2 2.Wxd6 Hb5 3.Hh6 Wg8 4.Wed1 i czarne nie maj obrony przed grobami 5. Wd8 i 5. Wd7 (ale czarne mog gra 4...Wb1 i nie stoj na z gry przegranej pozycji - Vistula) lub 1...Wd8 2.e5 Wxb2 3.Wd2 Wxd2 4.Hxd2 d5 5.Hh6 Wg8 6.e6 fxe6 (jedyna obrona to 6...He8 - Vistula.) 7.f7 itd. Przyszo szuka ratunku w taktyce:
1...g5 2.Hxg5 Wg8 3.Hd2 Wxh3 4.Hxd6 Hc8 5.Hd7 Hxd7 6.Wxd7 Wb3 7.We2 Wf8 8.Wc7 Wb5 9.Wd2 h6 10.Wdd7 Wxb2
Przy wykonywaniu tego posunicia spada mi chorgiewka na zegarze. Przekroczenie czasu!? Tak pocztkowo twierdzi sdzia, lecz szukajc ratunku zwrciem mu uwag, e chorgiewka opada znacznie wczeniej. Spytaem, czy da mi przed parti minut bonifikaty? Po krtkim namyle wcieky Padewski przeskoczy przez linki i zatrzyma zegar. W obronie sdziego wziem Bugara za klapy usiujc odsun go od stolika. Na pomoc Nikoli ruszyli koledzy o posturach bokserw: Bobocow i Milew, a mnie osania Brzzka. Gdy sytuacja si uspokoia, zebrao si jury d'apelle, by konflikt rozstrzygn. Obrady trway dugo, w midzyczasie zakoczono inne pojedynki. W kocu zadecydowano o kontynuowaniu partii. Sadz, i o takim werdykcie zadecydowaa te bardzo agresywna, nieprzyjemna reakcja Bugarw. Ustawiono nasz stolik na rodku sali, ogrodzono linkami od licznych kibicw i w ogromnym napiciu rozpocza si dogrywka. Nastpio:
11.Wxf7 Wxf7 12.Wxf7 Kg8 13.We7 c4 14.e5

Padewski-Witkowski

Wydawao si, e dwa piony rozstrzygn partie, co wida w wariancie 14...c3? 15.e6 c2 16.Wg7+ Kh8 17.Wc7 Wb1+ 18.Kh2 c1H 19.Wxc1 Wxc1 20.e7. Udao mi si jednak znale kontynuacj remisow:
14...Kf8 15.e6 Wb6! i biae nie mog uruchomi swoich pionw. Partia zakoczya si wiecznym szachem po:
16.Wf7+ Ke8 17.We7+ Kf8 18.Wf7+ 1/2.
     Po turnieju konsulat polski w Lyonie zaprosi na spotkanie ekipy polsk i radzieck. Powiem krtko: byo gocinnie i mio. W drodze powrotnej, dziki staraniom Lasoty, przez dwa dni bylimy gomi ambasady polskiej w Paryu. Moglimy zosta duej, lecz jak mona zwiedza Pary bez grosza przy duszy? Jednomylnie postanowilimy wraca, ku wielkiemu alowi naszego kierownika.

Stefan Witkowski


Od "Vistuli":
     W uzupenieniu powyszego tekstu, ktry ukaza si w numerze 2/2006 miesicznika "Panorama Szachowa", podajemy dwie inne partie mistrza Witkowskiego z turnieju w Lyonie. W pierwszej zosta pokonany przez gracza z czowki wiatowej, w drugiej wygra z nieznanym szachist z Norwegii. Uderzajce, e w bazach partii szachowych Olimpiada Studencka w Lyonie przedstawiona jest niezwykle skpo.

M. Tajmanow - S. Witkowski [A34]
Student Olympiad, Lyon 1955
1.c4 Sf6 2.Sc3 d5 3.cxd5 Sxd5 4.g3 g6 5.Gg2 Sxc3 6.bxc3 c5 7.h4 Gg7 Ruch 7...h5 te ma swoje wady (sabo na g5), co wykazaa partia Tajmanow - Molnar rozegrana w tym samym turnieju nieco pniej.
8.h5 Hc7 9.Wb1 Sc6 10.Sh3 b6 11.Sf4 e6 12.d4 cxd4 13.cxd4 Gxd4 14.Gb2 Gxb2 15.Wxb2

Tajmanow-Witkowski

15...g5 Jak wida, by to ulubiony chwyt taktyczny Witkowskiego w tym turnieju. 16.Hc1 Gb7 17.Sd3 Wc8 Grozio 18.Sb4. 18.Hxg5 Se5 Moliwe 18...Sd4 19.Gxb7 Hxb7 20.0-0 He4. 19.Gxb7 Sxd3+ 20.exd3 Hxb7 21.0-0

Tajmanow-Witkowski

Przytaczajc parti w "Szachmatach v SSSR" 1955 na str. 227 arcymistrz A. Kotow pisa "Witkowski ... znalaz si w beznadziejnym pooeniu. Gruby bd ... 21...Wc5?? ... wykona w pozycji, gdzie opr byby niemoliwy". 22.Hxc5 1-0. Niezalenie od tego, e arcymistrz Tajmanow znakomitym graczem by, to przed podstawieniem wiey (ciekawy przypadek "lepoty szachowej") Witkowski wcale nie sta tragicznie i np. po 21...Hf3 mg jeszcze dugo walczy.
S. Witkowski - Gravseth [B95]
Student Olympiad, Lyon 1955
1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cxd4 4.Sxd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gg5 a6 7.Hf3 Ge7 8.0-0-0 Hc7 9.Wg1 9.g4 Gd7 10.Ge3 h6 11.h4; Krogius-Czerepkow, Leningrad 1954.
9...Gd7?! 9...Sc6 10.g4 Sxd4! 11.Wxd4 Gd7 12.Ge3 h6 13.Ge2 Sh7 14.Hg3 Gc6= Nilson-Rabar, ol 1954.
10.g4 Sc6 11.Ge3 Se5 12.He2 Gc6 13.f4 Sed7 14.Gg2 0-0 14...Sc5 15.Sxc6 bxc6 (15...Hxc6 16.e5) 16.Gxc5; 14...0-0-0?! 15.Sxc6+-. 15.g5 Se8 16.Hh5 b5? 16...Wc8 17.Wd2 (17.Gf3 b5 18.Wg3 b4 19.Wh3 h6) 17...b5 18.a3. 17.Sxc6 Hxc6 18.e5 d5 19.Sxd5 19.Gxd5? exd5 20.Sxd5 Gc5; 19.Wxd5! 19...exd5 20.Gxd5 Hc8 21.Gxa8 1-0.

http://szachowavistula.pl/vistula/

e-mail

Valid XHTML 1.0 Transitional