Felietony

Grand Prix Attack

W Wielkiej Brytanii nazwano ten debiut mianem Grand Prix Attack dlatego , że w latach 70. i 80. XX wieku wielu brytyjskich szachistów na czele z Markiem Hebdenem regularnie grało go z powodzeniem w turniejach weekendowych a prowadzona była klasyfikacja grand prix. Ta nazwa przyjęła się również w innych krajach. Znany angielski arcymistrz Gawin Jones napisał ciekawą książkę o tym debiucie.
Jest to jeden z bardziej skutecznych systemów antysycylijskich. Można uniknąć uczenia się morza wariantów, plany białych są proste i przystępne: ustawiamy figury na pozycję króla przeciwnika i ją w końcu otwieramy najczęściej grając f4-f5. Jeżeli czarne temu przeszkodzą gramy bardziej pozycyjnie próbując atakować czarne pionki na skrzydle hetmańskim albo wykorzystując słabe pola w centrum. Przy zagranym g7-g6 ideał dla białych to plan Hd1-e1-h4-f5-Gh6-Sg5. Oto typowa partia w Grand Prix Attack.

Meister,Y (2450) - Manik,M (2380) [B23]
Pardubice, 1995
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6

6.f5 Tu można grać 6. f5, ale zaczniemy analizy od sytuacji ekstremalnej.
6... gxf5 Gorsze jest prawdopodobnie 6...exf5. Białe bez przeszkód przeprowadzają typowy plan ataku.
Weeramantry,S (2201) - Ortega Valle,J (2054) [B23]
8th Gibtelecom Masters Caleta ENG (9), 03.02.2010
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 exf5 7.d3 Sge7 8.0-0 0-0 9.He1 d6 10.Hh4 Se5 11.Gg5

11...Sxf3+ 12.Wxf3 Gxc3 13.bxc3 We8 14.Hh6 1-0


Oudejans,M - Strating,S (2355) [B23]
Haarlem op Haarlem (4), 1993
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 exf5 7.d3 Sge7 8.0-0 d6 9.He1 0-0 10.Hh4 Se5 11.Gg5 We8 12.Sd5 S5c6 13.Sf6+ Gxf6 14.Gxf6 fxe4 15.Gxf7+ 1-0


Modr,B - Skacel,M [B23]
CSR-J U26 Cihak (9), 03.01.1969
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 exf5 7.d3 Sge7 8.0-0 0-0 9.He1 d6 10.Hh4 h5 11.Gg5 Hc7 12.Wae1 a6 13.Sd5 Sxd5 14.exd5 Se5 15.Sxe5 Gxe5 16.Wxe5 dxe5 17.Ge7 Hb6 18.Hg5 Gd7 19.d6 Kh7 20.Hf6 Wg8 21.Gxf7 Hxb2 22.Gxg8+ Wxg8 23.Gf8 Hd4+ 24.Kh1 Gc6 25.Hf7+ Kh8 26.Ge7 Gxg2+ 27.Kxg2 Hg4+ 28.Kh1 1-0


Znacznie lepiej nie brać pionka. Po 6...Sge7 powstają znacznie zdrowsze dla czarnych pozycje. Obiegowa opinia jest taka, że po 7. fxe6 słabsze jest odbicie pionkiem d, ponieważ czarne tracą możliwość zbudowania mocnego centrum pionowego drogą d7-d5.Chętnych do grania tych struktur jednak nie brakuje. Jedną z przyczyn jest to, że nie wszyscy lubią wymiany ciosów po 7...fxe6 już w debiucie.
Ivanov,A (2555) - Abeln,M [B23]
NLD-ch op (1), 1992
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 dxe6 8.d3 Gd7 9.0-0 0-0 10.He1 Sd4 11.Sxd4 Gxd4+ 12.Kh1 Sc6 13.Gf4 Ge5 14.He3 Gxf4 15.Wxf4 Sd4 16.Waf1 b5 17.Gb3 b4 18.Se2 Sxb3 19.axb3 e5 20.Wf6 Hc7 21.Hh6 Wae8 22.Sg3 We6

23.Sh5 gxh5 24.Hg5+ Kh8 25.Wxf7 1-0


Young,M (1966) - Jones,G (2453) [B23]
ch-EU Cork IRL (1), 22.03.2005
1.e4 c5 2.Sc3 g6 3.f4 Gg7 4.Sf3 Sc6 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 dxe6 8.d3 0-0 9.0-0 a6 (Tu Jones polecał później 9...Sa5) 10.a4 Gd7 11.Gg5 Sa5 12.He1

12... Sxc4 13.dxc4 h6 14.Hh4 (Tę pozycję Jones oceniał jako gorszą dla siebie, ale w końcu tę partię wygrał) 14...Gd4+ 15.Kh1 f6

16.Gxh6 Wf7 17.Sxd4 cxd4 18.Wxf6 Sf5 19.Wxg6+ Kh7 20.Hxd8 Wxd8 21.exf5 dxc3 22.bxc3 Wxf5 23.Gg5 Kxg6 24.Gxd8 Gxa4 25.g4 Gc6+ 26.Kg1 Wf4 27.g5 Wxc4 28.We1 Wg4+ 29.Kf2 Gd5 30.We2 Wc4 31.We3 Wc8 32.Gf6 a5 33.Wh3 a4 34.Wh6+ Kf5 35.Wh8 Wxh8 36.Gxh8 Gc4 0-1


Do zupełnie innych pozycji prowadzi odbicie pionkiem f. Statystyki są może lepsze dla czarnych, ale te pozycje są niejasne i trudne do gry dla obu stron. Zawodnik z rankingiem 2001 może pokonać białymi przeciwnika o rankingu2445. Mistrz potrafił ograć w takich pozycjach arcymistrza Wojtkiewicza, a to był naprawdę dobry gracz.
Paschall,W (2393) - Bakre,T (2446) [B23]
FSGMA December Budapest HUN (3), 03.12.2001
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 fxe6 8.d3 d5 9.Gb3 b5! (Grozi wzięcie figury, ale białe to przewidziały)

10.0-0 c4 11.dxc4 dxc4 12.Hxd8+ Sxd8 13.Sxb5 cxb3 14.Sc7+ Kd7 15.Sxa8 bxc2

16.Wf2 Gb7 17.Wd2+ Kc8 18.Wxc2+ Sdc6 19.Gg5 We8 20.Wac1 Gxa8 21.Gxe7 Wxe7 22.Wxc6+ Gxc6 23.Wxc6+ Kb7 24.Wc2 Gh6 25.Kf2 Wd7 26.Ke2 Wd6 27.b3 Wd7 28.Wc4 a5 29.e5 Gg7 30.Wc5 Kb6 31.Wc8 Wd5 32.We8 Gxe5 33.Wxe6+ Gd6 34.Sd2 Kc7 35.h3 Gb4 36.Sc4 Wg5 37.g4 Kd7 38.Wa6 Ke8 39.Kf3 Kf8 40.Wa8+ Kg7 41.Wa7+ Kg8 42.a3 Gc3 43.a4 Gb4 44.Wd7 h5 45.Se3 hxg4+ 46.hxg4 Wc5 47.Sd5 Ge1 48.Ke4 Wc2 49.Ke5 Wg2 50.Ke6 Gh4 51.Wa7 We2+ 52.Kd6 Gg3+ 53.Kd7 Wb2 54.Wxa5 Wxb3 55.Ke6 Kg7 56.Wb5 Wa3 57.Wb4 Kh6 58.We4 Kg5 59.Kd7 Wa1 60.Wc4 Ge1 61.Kc6 Wb1 62.Sc7 Kh4 63.Se6 g5 64.Sg7 Kg3 65.Kd5 Gd2 66.Ke6 Wf1 67.Sf5+ Kh3 68.Wd4 We1+ 69.Kf7 Gf4 70.Sh6 Wa1 71.Kg6 Kh4 72.Sf7 Kxg4 73.Sxg5 Kg3 74.Se6 Ge3 75.Wc4 Kf3 76.Kf5 Gd2 77.Sd4+ Kg3 78.Sb3 Wf1+ 79.Ke5 Gf4+ 80.Kd5 Wd1+ 81.Kc6 Kg4 82.a5 Kf5 83.a6 Ge3 84.Sc5 Wa1 85.Wa4 Wc1 86.Wa5 Kf6 87.a7 Gxc5 88.Wxc5 Wa1 89.Kb7 Wb1+ 90.Ka6 1-0


Soupizon,R (2001) - Aguettaz,M (2443) [B23]
26th Pula Open Pula CRO (1.11), 09.06.2012
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 fxe6 8.d3 d5 9.Gb3 b5 10.0-0 c4 11.exd5 exd5 12.dxc4 dxc4 13.Hxd8+ Kxd8 14.Wd1+ Gd7 15.Se4 cxb3 16.Sc5 bxc2 17.Wxd7+ Ke8 18.Wd2 Se5 19.Se6 Sxf3+ 20.gxf3 Gf6 21.Sc7+ Kf7 22.Sxa8 Wc8 23.a3 h5 24.Wa2 Gg5 25.f4 Gxf4 26.Wf2 g5 27.b4 Sg6 28.Waxc2 Wxa8 29.h4 Wd8 30.hxg5 Wd1+ 31.Wf1 Wxf1+ 32.Kxf1 Gxc1 33.Wxc1 Se5 34.Wc7+ Kg6 35.Wxa7 Sc4 36.a4 bxa4 37.Wxa4 Kxg5 38.b5 Se3+ 39.Kg1 Sd5 40.Wd4 Sb6 41.Wd6 Sc4 42.Wd5+ Kf4 43.Wd4+ 1-0


Ristoja,J (2315) - Franssila,T (2269) [B23]
TCh-FIN 2003-4 Finland FIN (7), 14.02.2004
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 fxe6 8.d3 d5 9.Gb3 b5 10.0-0 c4 11.dxc4 dxc4 12.Hxd8+ Kxd8 13.Sxb5 cxb3 14.axb3 Gd7 15.Wd1 a6 16.Ge3 Kc8 17.Sd6+ Kc7 18.Sc4 Sc8 19.Gf4+ Kd8 20.b4 Ke8 21.b5 axb5 22.Wxa8 bxc4 23.b3 cxb3 24.cxb3 e5 25.Ge3 h6 26.Wd6 Ke7 27.Wxg6 Kf7 28.Wg3 Sd6 29.Wa4 Wb8 30.Sd2 Sb5 31.Sf1 Sc3 32.Wf3+ Ke6 33.Wc4 Sd4 34.Wf2 Sce2+ 35.Kh1 Wxb3 36.h4 Wb1 37.Kh2 Gb5 38.Wc7 Gf6 39.Sd2 Wd1 40.g3 1-0


Rujevic,M (2278) - Rogers,I (2526) [B23]
Australian Open Tuggeranong AUS (3), 30.12.2006
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 fxe6 8.d3 d5 9.Gb3 b5 10.0-0 c4 11.dxc4 dxc4 12.Hxd8+ Kxd8 13.Sg5 a6 14.Sf7+ Ke8 15.Sxh8 Se5 16.Sa4 Gxh8 17.Sb6 Wb8 18.Sxc8 Wxc8 19.c3 cxb3 20.axb3 Wc6 21.Gh6 Sf7 22.Wxf7 Kxf7 23.Wf1+ Gf6 24.g4 Sg8 25.Wf4 Ke8 26.e5 Gg7 27.h4 Sxh6 0-1


A oto polski wątek, który niech będzie ostrzeżeniem dla polskich szachistów.
Bouzoukis,C (2315) - Wojtkiewicz,A (2575) [B23]
Atlantic op Washington DC (2), 1997
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gc4 e6 6.f5 Sge7 7.fxe6 fxe6 8.d3 d5 9.Gb3 b5 10.0-0 c4 11.dxc4 dxc4 12.Hxd8+ Sxd8 13.Sxb5 cxb3 14.Sc7+ Kd7 15.Sxa8 bxc2 16.Wf2 Gb7 17.Wd2+ Kc8 18.Wxc2+ Sec6 19.Ge3 Kb8 20.Sb6 axb6 21.Gxb6 Sf7 22.Wd1 Sfe5 23.Sg5 Gc8 24.a3 Kb7 25.Gc5 h6 26.Sf3 Sxf3+ 27.gxf3 g5 28.Wd3 Se5 29.Wb3+ Ka8 30.Gd6 Ga6 31.Wc7 Wd8 32.Wb6 Sxf3+ 33.Kh1 1-0


7.d3! Po 7. exf5? d5 czarne miałyby imponujące centrum
fxe4?! Zbyt ryzykowne, lepiej grać 7...Sge7 8.0-0 d5 9.exd5 exd5
8.dxe4 Se5

9.Sxe5 Gxe5 10.Hh5 Hf6 (Nie jest lepsze 10...d6 11.Gg5 Sf6 12.Hh4)
11.Gd2 Se7

12.Wf1! Hg7 13.Wxf7! (Dość szokująca ofiara jakości osłabiająca pozycję czarnych. Białe spróbują wykorzystać słabe czarne pola.
13...Hxf7 14.Hxe5

14...0-0 Ruch może dziwny, ale roszada „pod atak” jest najlepszym rozwiązaniem w tej pozycji. Przegrywało 14...Wf8 15.0-0-0 a6 ( 15...b6 16.Sb5 ) 16.Hxc5 b5 17.Gxb5! axb5 18.Sxb5 Wa6 19.Sc7+ Kd8 20.Sxa6 Gxa6 21.Ha5+ z następnym 22 Hxa6
15.0-0-0 b6 16.Gh6 Sc6 Przegrywało 16...We8 17.Wf1 Hg6 18.Wf6! Hxg2 19.Wf3!!
17.Hd6! We8 18.Wf1 He7 19.Hf4 Gb7

20.Sd5!! exd5 21.exd5 21.exd5 Kh8 22.dxc6 Gxc6 23.Gg5!
1-0

Na zakończenie pokażemy jak ten debiut jest grany na niższym poziomie.

Savage,N (1689) - Gravett,A (1884) [B23]
Gibraltar Masters 2016 Caleta ENG (6.117), 31.01.2016
1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 d6 4.Sf3 g6 5.Gc4 e6 6.0-0 Gg7 7.d3 Sge7 8.He1 0-0 9.Kh1 a6 10.f5

10... exf5 11.Hh4 fxe4 12.dxe4 d5

13.Gh6 dxe4 14.Sg5 Sf5

15.Wxf5 gxf5 16.Gxg7 Kxg7 17.Hxh7+ Kf6 18.Sd5+ Kxg5 19.h4+ Kg4 20.Hg7+ Kxh4 21.g3+ 1-0

Paweł Z. Kruza i Adam Umiastowski

Vistula Chess Monthly

Logo Vistula