Felietony

125 lat temu

Pokażemy Naszym Czytelnikom jedną z pierwszych partii w debiucie londyńskim rozegranych w turniejach międzynarodowych. Czy naprawdę wszystko w szachach się zmieniło przez te 125 lat? Ta partia mogłaby być rozegrana nawet dzisiaj. Blackburn był w swoich najlepszych latach drugim szachistą świata :) i choćby dlatego warto tę partię obejrzeć.

Blackburne,J - Harmonist,M [D02]
1889
1.Sf3 d5 2.d4 Sf6 3.Gf4 e6 4.e3 Ge7 5.Gd3 0-0 6.Sbd2 b6 Naszym zdaniem w tych wariantach trzeba szybko grać c5 i rozwijać skoczka, najlepiej na c6. Lepiej też nie spieszyć się z wykonaniem krótkiej roszady. Jeżeli białe zrealizują bez przeszkód plan: Se5-Hf3-Hh3 czarne mają duże szanse na poważne kłopoty. 7.Se5 Gb7

8.Hf3 c5 Wielki szachista sprzed wieków mógłby chyba pograć w dzisiejszych openach, w niektórych debiutach na pewno byłby groźny. Popatrzmy na taką partię:

Hamblok,R (2304) - De Strycker,N (2050) [A40]
Brasschaat Open 2013 Brasschaat BEL (3.9), 19.08.2013
1.d4 e6 2.Sf3 d5 3.Gf4 Sf6 4.e3 Ge7 5.Sbd2 0-0 6.Gd3 b6 7.Se5 Gb7 8.Hf3 Se8 9.Hh3 f5 10.g4 Ga6 11.Gxa6 Sxa6 12.gxf5 Wxf5 13.c3 c5 14.Sdf3 Wc8 15.Wg1 b5 16.dxc5 Sxc5 17.Sd4 Wf6 18.b4 Se4 19.Sxe6 Wxc3 20.Sxd8 Gxb4 21.Kf1 Wc2 22.Wg2 1-0

9.c3 Sbd7 10.Hh3

10... We8 Po 120 latach w mistrzostwach Wietnamu została rozegrana taka pouczająca partia (tak dużo się nie zmieniło przez te 120 lat):
Tu Hoang Thong (2506) - Pham Hoai Nam (2051) [D02]
ch-VIE Stage1 Ha Noi VIE (8), 20.02.2009
1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.Gf4 e6 4.e3 Ge7 5.Sbd2 0-0 6.Gd3 b6 7.Se5 Gb7 8.Hf3 Sbd7 9.Hh3 c5 10.c3 c4 11.Gc2 b5 12.0-0 We8 13.Sdf3 Sxe5 14.Sxe5 h6 15.f3 Gf8 16.Wae1 a5 17.g4 g5 18.Gg3 Gg7 19.f4 Gc8 20.fxg5 hxg5 21.Wxf6 Hxf6 22.Hh7+ Kf8 23.Wf1 1-0

Kolejny dowód na to, że w 'domkach' nie należy grać c5-c4, chyba że na szachownicy stanęła pozycja, w której jest to dobre. Od każdej reguły są wyjątki. Prawie zawsze c5-c4 jest kiepskim pomysłem.
11.Sdf3 Se4 Białe grożą ruchem Sxf7 z następnym Sg5, a 11...h6 12.g4! wygląda przerażająco.
12.Sxd7 Hxd7 13.Se5 Hd8 14.f3 Sf6 15.Sg4 Dobrze dla białych wyglądało również: 15.g4 g6 16.Gb5. 15... g6 (15...h6 16.Gxh6! gxh6 17.Hxh6)
16.Gb5 Sd7 (16...Wf8 17.Gh6)
17.Sh6+ Kg7

18.Sxf7! Gh4+ (18...Kxf7 19.Hxh7+ i można zapowiedzieć mata w 5 ruchach.) 19.Gg3 Kxf7 20.Gxh4 Hc8 21.Gg3 Kg8 22.0-0 a6 23.Gd3 (23.Gxd7! Hxd7 24.Ge5) e5 24.Wae1 Hc6 25.e4 cxd4 26.exd5 Hc8 27.cxd4 Gxd5 28.dxe5 Hc5+ 29.Gf2 He7 30.f4 Gxa2 31.Gh4 Hg7 32.Gc2 Wac8 33.Gb3+ Gxb3 34.Hxb3+ Kh8 35.Wd1 h6 36.Hh3 Wc7 37.Wd6 Kh7 38.Wfd1 Sf8 39.Gf6 Hf7 40.W6d3 He6 41.g4 b5

42.Hxh6+! (Angielski superarcymistrz często kończył partie efektownymi ofiarami.) 1-0

Na zakończenie notka biograficzna Blackburne'a z 'Wikipedii:

Joseph Henry Blackburne, urodził się 10 grudnia 1841 w Manchesterze, zmarł 1 września 1924.

„Szachy poznał w wieku osiemnastu lat, zainspirowany sławą Paula Morphy'ego, który właśnie święcił swoje wielkie tryumfy w Europie. Blackburne czynił zadziwiająco szybkie postępy w nauce szachów, pobierając nauki od Bernharda Horwitza w klubie szachowym w Manchesterze, dość szybko stając się czołowym graczem tego klubu. Pod koniec lat sześćdziesiątych, po wygraniu mistrzostw Wielkiej Brytanii w 1869 r. był już uważany za najsilniejszego angielskiego szachistę.
Przez następne 20 lat Blackburne objechał świat, uczestnicząc zarówno w turniejach i meczach z udziałem szachowej elity, jak i grając tysiące partii pokazowych, w symultanach i "na ślepo". Zwyciężył lub podzielił pierwsze miejsce w następujących prestiżowych turniejach: w Wiedniu w 1873 r. (wspólnie z Wilhelmem Steinitzem, któremu uległ w dogrywce), w Londynie w 1876 r., w Wiesbaden w 1880 r., w Berlinie w 1881 r. (aż o trzy punkty przed Johannesem Zukertortem) i w Londynie w 1893 r.

Bilans bezpośrednich meczów Blackburne'a z najsilniejszymi szachistami świata nie był dla niego korzystny. Dwukrotnie przegrał z Wilhelmem Steinitzem w 1862 r. (+1, -7, =2) i w 1876 r. (+0 -7 =0). Równie łatwo dał się pokonać Emanuelowi Laskerowi w 1892 r. (+0 -6 =4). Konfrontacje z Zukertortem i Isidorem Gunsbergiem były bardziej wyrównane. Z Zukertortem przegrał pierwszy mecz w 1881 r. (+2 -7 =5), lecz w 1887 wziął rewanż (+5 -1 =7). Z Gunsbergiem pierwszy mecz w 1881 roku wygrał (+7 -4 =3), po czym w 1887 roku doznał goryczy porażki (+2 -5 =6).

Głównym źródłem utrzymania Blackburne'a były pokazy gry jednoczesnej i gry "na ślepo". Partie odbywały się o określone z góry stawki, przy czym stawka w partii na ślepo była podwojona. W latach dziewięćdziesiątych Blackburne rozgrywał ok. dwóch tysięcy partii rocznie, jeżdżąc po całym świecie. Odwiedził nawet Australię i Nową Zelandię. Szacuje się, że w całej karierze rozegrał rekordową liczbę ponad stu tysięcy partii. W ciągu 53 lat brał udział w 53 międzynarodowych turniejach. W lekkich partiach często grał czarnymi swój słynny gambit za szylinga: 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Sd4!?) – ryzykowny wariant, nieskuteczny przeciwko dobrym graczom, lecz zabójczy dla amatorów. Także i w partiach z dobrymi szachistami reprezentował romantyczny, agresywny i pełen polotu styl gry, oparty głównie na biegłości taktycznej, chociaż był również znany z dobrej techniki rozgrywania końcówek.

W 1899 r. wydał zbiór swoich partii, uzupełniony o dwadzieścia problemów szachowych własnego autorstwa i krótką biografię, pod tytułem Mr Blackburne's Games at Chess (Partie szachowe pana Blackburne'a). Do późnych lat pozostawał bardzo silnym szachistą. W 1914 r., w wieku 72 lat brał udział w słynnym turnieju arcymistrzowskim w Petersburgu. Odebrał wówczas nagrodę za najpiękniejszą partię turnieju, za wygraną z Aronem Nimzowitschem. Był to jego ostatni występ na arenie międzynarodowej. Do końca życia zajmował się szachami, redagując kolumnę szachową w gazecie The Field.

Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyżej sklasyfikowany był we wrześniu 1873 r., zajmował wówczas 2. miejsce (za Wilhelmem Steinitzem) na świecie.”

Paweł Z. Kruza i Adam Umiastowski

Vistula Chess Monthly

Logo Vistula